در مه نشسته بود
شناختنامهی ابراهیم رهبر
در کتاب “در مه نشسته بود” نویسنده پرکار “نسیم خلیلی” به بررسی داستانهای ابراهیم رهبر پرداخته و همچنین کوشیده تا در این نسخه از شناختنامهی ابراهیم رهبر اندکی به واکاوی زندگی این نویسنده ارزشمند گیلانی بپردازد.
ابراهیم رهبر از اعضای اولیه کانون نویسندگان ایران بوده و معروف است به اینکه مانند هیچ نویسنده دیگری نمینویسد، اما ردپای “بهرام صادقی” در آثارش هویداست.
“نسیم خلیلی” با نوشتن کتاب در “مه نشسته بود” که شناختنامه ابراهیم رهبر است، نوری تابانده به ابراهیم رهبر، به جنگلهای مهگرفتهی ذهن نویسنده که داستانهایش پُرند از ملال و آه انسان تنها. دود و مه و طبیعت شمال، تصویرهای گرفته و گیرایی که ابراهیم رهبر از شمال در داستانهایش ارائه داده کلمه به کلمه توسط نسیم موشکافی و سبکوسنگین شده است.
نسیم که به نوعی پژوهشگر نویسنده شاعر است، با تیترهایی شاعرانه از دل آنچه که رهبر قصهاش را در داستانهای کوتاهش روایت نموده، کتاب را به بخشهایی با تفسیری انسانی از داستانهایی اجتماعی که دغدغهمند آدمند تقسیم کرده و به نگارش درآورده است.
نسیم خلیلی با دقت قصه به قصه، داستان به داستان، جمله به جمله نوشتههای ابراهیم رهبر را درنوردیده و از بین این همه کلمه شالودهای درخشان از آنچه این نویسنده از خلال سالها نوشتن و نشر ارائه کرده را ساخته و به آن پرداخته است.
خواننده در این اثر با ساختار، فرم و محتوایی که جان آثار ابراهیم رهبر دارد، آشنا شده و حتی گاه بدون نیاز به خواندن داستانهای او به اساس و بنیان آنچه او خواسته روایت کند پی میبرد. زیرا دکتر نسیم خلیلی با ارجاع به هنگام به داستانها و به کار بردن متون لازم به نقل از ابراهیم رهبر در جایجای این شناختنامه خواننده را به خوبی با نوشتار او به دنیایی از مه و دود میبرد.
دنیای مهآلودی که این کلمات آفتاب درخشانش هستند، آفتابی که مه اطراف ابراهیم رهبر را بخار میکند و او را در جایگاهی که باید مینشاند. نشر چهره مهر تجربهای بهیادماندنی و سازنده از همکاری با دکتر نسیم خلیلی داشته و دارد؛ از او که انسانی آزاده است با ذهنی درخشان و پربار، ذهنی که برایش آرزوی سالها فروزندگی و روشنگری داریم.
درباره ابراهیم رهبر
ابراهیم رهبر، نویسندهای ایرانی از دهه ۱۳۴۰ است که در صومعهسرا متولد شد. او در دوره جوانی پدر خود را از دست داد و از آن جا که فرزند بزرگ خانواده بود، سرپرستی دو برادر و خواهر خود را به عهده گرفت.
وی در رشته زمینشناسی تحصیل کرده و پس از بازنشستگی از وزارت کشاورزی، سفرهایی به کشورهای مختلف از جمله آلمان رفته داشته است. او عضو اولیه کانون نویسندگان ایران بوده و بیشتر وقت خود را در کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی سپری میکرد.
رهبر سالهای آخر عمر خود را در انزوا و تنهایی در تهران زندگی میکرد و از شهرت لذت خاصی نمیبرد. او در مورد تنهایی و انزوای خود میگوید: خودم اینطور خواستم و اصلاً پشیمان نیستم.
او پژوهشهای زیادی در زمینه ادبیات انجام داده و داستانهای بسیاری نوشته است، اما به دلیل کهولت سن، بیماری و مشکلات شخصی این آثار منتشر نشدهاند.
داستانهای اولیه او از سال ۱۳۴۳ در جنگ طرفه و مجله بازار ویژه هنر و ادبیات منتشر شدند. او یکی از نویسندگانی بود که با شروع خوبی به دنیای ادبیات و هنر پا گذاشت، اما متأسفانه شهرت برای او دوامی نداشت.
در اردیبهشت ماه ۱۳۴۴ مجله اندیشه و هنر با داستان «چهارجهت اصلی»، رهبر را به عنوان یک نویسنده با استعداد معرفی کرد. این داستان کوتاه در یک فضای عجیب و سوررئالیستی میگذرد.
زندگی دلتنگکننده او در شهر کوچک صومعهسرا، زمینهای مناسب برای داستانهای خلاقانهاش بود. داستانهای مجموعه «دود»، که در سال ۱۳۴۹ منتشر شد، با فضای ابری، جنگلهای مهگرفته و… تصویری گرفته و گیرا از شمال ارائه میدهد و خواننده را به خود جذب میکنند.
فهرست مطالب
- پیشگفتار
- قصههايي از انسان سرگشته در جهان، توتونكار و چايچين و برنجكار و كارمند و نقاش
- فصل اول. قصهگوي تاريخ و روستا؛ فقر و فرودستان
- قصههای با طعم شقاقل و بالنگ
- قصهی بیماری و زمستانهای لیموسرا
- آدمیان؛ درختان تازهسال آفتزده
- قصهی فرودستان و فرادستان
- او به آسانی آرامش نمییابد
- از ویولونزن کور تا مردی که به قلعه پناه برد
- از فقر تا تفکر و طغیان؛ قصهی موسیجان و نصرت کفاش
- از طغیان به آغوش مادر پناه بردن
- عکسی که در یک پرونده دارد خاک میخورد؛ انفعال زندگی کارمندی و شهرنشینی
- از سدنصردین تا فال حافظ
- كولمهشور و طنبي و گيلهمردها؛ بازنمايي فرهنگ مردم در قصههاي ابراهيم رهبر
- ابراهيم رهبر نويسندهي تاريخگرا
- قصههاي رهبر؛ گواه بردباري زنان
- فصل دوم. رهبر؛ نويسندهي تماشاگر؛ راوي باران و برنج؛ توتزار و گنجشك
- برايت بلبل ميآورم از جنگل
- از درخت بخشندهي خوج تا باران ويرانگر
- رهبر و تماشاي جهان در قاب پردهي سينما
- قصههاي رهبر بر صحنهي تئاتر
- منابع

درباره نویسنده:
نسیم خلیلی هستم. داستاننویس، علاقهمند به ادبیات داستانی معاصر ایران و محقق در این زمینه. همچنین تاریخپژوه، دانشآموختهي دكتري تاريخ ايران كه سالها در دو ساحت ادبيات داستاني و تاريخ در روزنامهها، خبرگزاريها و جرايد قلم زدهام و صاحب بيش از بيست عنوان كتاب در اين دو عرصه هستم. علاقه و دغدغهي اصليام تاريخ مردم، تاريخ فرودستان و ادبيات داستاني معطوف به اين هر دو است و از اين رو سالهاست كه در گسترهي ادبيات داستاني معاصر ايران در حال مطالعه و پرسه و آموختنم به این جهت كه بسياري از داستاننويسان برخاسته از دهههاي چهل و پنجاه نيز با همين دغدغه دست به قلم بردهاند كه از مردم و فرودستان بنويسند و يك تاريخ موازي تپنده در كنار تاريخ رسمي فرمايشي خلق كنند.






















کاربر ۱۵۹۷۷۳۲ طاقچه –
این کتاب با آن اسم جذاب در مه نشسته بود در مورد ابراهیم رهبر نویسنده صاحبسبک و معروف دهه چهل است که به بررسی زندگی و آثار او از لحاظ محتوا و ساختار میپردازد و همانگونه که شیوهی دکتر نسیم خلیلی است عاشقانه و مهربانانه نوشته شده است. خواندن این کتاب خواننده را با شیوه نوشتن ابراهیم رهبر آشنا میکند.
پناه از طاقچه –
خوبه برای اهلش